Dinleyebilmek içinFlash Player yükleyin.

Tarih Sohbetleri #1 Dinle İndir
Tarih Sohbetleri programında bu hafta konuk Mehmet Bozkurt ile İzmir Suikastı masaya yatırılıyor.

soL Radyo'dan yeni bir merhaba!

soL Radyo yayın hayatına yepyeni programlarla devam ediyor. Geçtiğimiz haftalarda birçok yeni konseptle dinleyicisinin karşısına çıkan soL Radyo önümüzdeki haftalarda da yelpazesini genişletmeye devam edecek. Bugün Mezopotamya’nın Sesi ikinci programıyla karşınızda. İyi dinlemeler…

Dinle

07:00 SENFONİLER ARASINDA: ÇAYKOVSKİY, 2. SENFONİ

Pyotr İlyiç Çaykovskiy, 1840 yılında orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Romantik dönem Rus bestecileri arasında önemli bir yer edinecek olan besteci 1865 yılında Saint Petersburg Konservatuarı’ndan mezun oldu. Müzik hayatı boyunca senfoniler, baleler, oda müziği eserleri ve operalar bestelemiş olan Tchaikovsky’nin en bilinen eserleri Kuğu Gölü, Uyuyan Güzel, Fındıkkıran ve 1812 Üvertürü’dür. ÇAYKOVSKİY 1. Senfoni’yi Moskova Konservatuarı’nda profesörlüğe başladıktan hemen sonra yazar. Nikolai Rubinstein’a ithaf edilen senfoni, bestecinin en çok zaman ayırdığı ve emek harcadığı bestelerinden biri olur ve 1886 yılında tamamlanır.

07:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: EDİTH PİAF SÖYLÜYOR - 3

1915 yılında Paris’te dünyaya gelen Piaf, dünyanın en çok tanınan Fransız şarkıcısı olarak bilinir. Yoksul ve zor geçen bir çocukluğun ardından müzik hayatına 20 yaşındayken kabare şarkıcısı olarak başlar ve kısa sürede Fransız şansonunun klasikleri arasındaki yerini alır. 2. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Fransa’da bir yandan direnişi anlatan şarkılar söylerken bir yandan da Almanlar tarafından tehdit edilen Yahudi sanatçıları korudu. 1945 yılında dünyaca tanınan La Vie En Rose adlı şarkısını yaptı. 1963 yılında anevrizma nedeniyle hayatını kaybetti.

08:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 9

08:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FAYRUZ - 1 (LÜBNAN)

1935 yılında Lübnan’da dünyaya gelen Nouhad Wadi Haddad, bilinen adıyla Fayruz yoksul bir çocukluk geçirdi. Okul yıllarında etkileyici sesi keşfedilen sanatçı, zamanla dünyanın en çok tanınan Arap şarkıcısı oldu. Lübnan İç Savaşı patlak verdiğinde herkes ülkeyi terk ederken, o kalmayı seçti ve en çok bilinen şarkısı olan Li Beyrut’u bu dönemde yaptı. Şarkının sözleri şu şekilde:

Selam sana yüreğimin derinliklerinden

Ey beyrut!

kabul edin bu selamımı, ey denizler, evler

ve eski denizlerin yeni yüzü çöller…

O ki

benim halkımın hamurundan yoğrulmuştur,

ekmeğim, içkim, yaseminim…

Ateşin ve dumanın tadı nasıl oldu?

Beyrut! Seni terk eden delidir,

Ey beyrut!

el üstünde tutulacak şehirsin sen

ey beyrut!

Kapısını kapattı beyrut;

kendisini sabah akşam el üstünde tutacak

ve güzel günlere taşıyacak insanlara

sonra bir başına kaldı sabah akşam

ve gecelerde…

benimsin sen ey beyrut!

Benimsin

halkımın kanayan yarası,

analarımın akan gözyaşısın.

Benimsin sen ey beyrut!

Benimsin…

09:00 PİANO PİANO: BACH (2. PİANO KONÇERTOSU)

1685 yılında dünyaya gelen Sebastian Bach, küçük yaşlarda müziğe olan yeteneğini gösterdi. Barok dönem bestecileri arasında ilk sıralarda sayılan Alman besteci, org, hapsikord, viyola ve keman üzerinde ustalaştı. Müziğinde dünyevi ögeler barındıran Bach 1750 yılında hayatını kaybettiğinde Barok müziğin gelişimine önemli katkılar sağlamıştı. Saray bestecisi olarak bilinse de Bach’ın dönemin ilerici düşüncelerinden etkilnediği biliniyor. Bir noktasan sonra tıkanan Barok müzik, daha sonraki evrelerin müzik dağarcığına çok şey devretmiş oldu. Birçok müzik tarihçisi, Bach’ın mirası olmasaydı senfonik müziğin gelişiminin yavaşlayacağını ileri sürmektedir. Bach’ın Leipzig’de yaşadığı yıllarda yazmış olduğu düşünülen beste, 9 konçertodan oluşan dizinin ikinci parçası. Harpsikordun diğer enstrumanların önüne çıkarıldığı hissedilebiliyor.

09:30 KLASİKLEŞENLER: VİVALDİ (LUT VE MANDOLİN KONÇERTOSU)

1678 yılında dünyaya gelen İtalyan Barok dönem bestecisi, en çok Dört Mevsim adlı keman konçertosuyla tanınır. Kendisi de bir keman virtüözü olan Vivaldi, en çok tanınan ve dinlenen Barok bestecilerindendir. 1741 yılında hayatını kaybetti.

10:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FRANSIZ ŞANSONLARI - 5

Leo Ferre, Yves Montand, Jacques Brel, Georges Moustaki söylüyor.

10:30 YAYLI SESLER: HAYDN (2. ÇELLO KONÇERTOSU)

1732 yılında dünyaya gelen Avusturyalı Klasik dönem bestecisi, “Senfoninin babası” olarak bilinir. Sonat formu ve piyano triolarında çığır açan eserler veren bestecinin 45. senfonisinin ilginç bir öyküsü vardır. 1772 yılında Prens Nikolaus Esterhazy’nin yazlık sarayında kalmakta olan besteci ve müzisyenlerden eşlerini terk edip saraya yerleşmeleri istenince yazdığı bu senfoni, giriş kısmından sonra her müzisyenin sırayla önlerindeki mumları üfleyip sahneyi terk etmesiyle son bulur. Bu, kendi uslubunca bir grevdir. 1873’te yazdığı 2. çello sonatı ise Esterhazy orkestrasının çellisti Antonin Kraft’a adanmıştır.

11:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 6

11:30 SOVYETLER SESLENİYOR: LYUDMİLA ZYKİNA

Sovyetler Birliği’nin en ünlü kadın şarkıcılarından olan Lyudmila Zykina, ünlü müzik ve dans topluluğu Pyatnitski’de solist olarak ünlendi. Rus halk şarkıları kadar Sovyet bestecilerinin eserlerini de seslendiren Zykina, 2009 yılında 80 yaşındayken öldü. Çok sayıda ödülün de sahibi olan Zykina, Sovyetler Birliği dışında konserler de verdi.

12:00 GİTAR YAZILARI: LEO BROUWER ÇALIYOR - 1

Leo Brouwer, 1939 yılında Küba’da dünyaya geldi. Küba halk müziğinde değerli örnekler verdi. Brouwer aynı zamada Küba’da komünist partiye de üye olmuş ve Küba Sinema Enstitüsü’nün Müzik Departmanı’nda yönetmenlik yapmıştı.

12:30 ROCK TARİHİNDEN: CHUCK BERRY

ABD’nin güneyini kaplayan uçsuz bucaksız tarlalarda çalışan kölelerin isyan çığlığı olarak şekillenen blues, rock ‘n roll’un şekillenmesindeki en büyük müzikal kaynak oldu. Blues’un yanında country, gospel, caz gibi tarzların da harmanlanması ve piyano, saksafon gibi solo enstrümanların yerini elektrik gitara bırakması ile, 50li yılların başında rock ‘n roll adı verilen ayrı bir tarz doğmuş oldu.
“Rock ’n Roll’un babası" olarak anılan Chuck Berry ise, 1926’da Missouri’de siyahi bir ailenin dördüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Nat King Cole, Muddy Waters gibi müzisyenlerden etkilenerek şekillendiği vokal teknikleri ve yine onlardan öğrendiği blues kalıplarını ters yüz ederek elektrik gitara dahice uyarlaması, onu hem ilk rock ‘n roll müzisyeni, hem de ilk elektrik gitar virtüözü konumuna getirdi. 1950’lerde birbiri ardına çıkardığı 45’liklerle fırtına gibi esen Berry, 1960’ların başında hapse girdiğinde, rock ‘n roll’un altın çağı da kapanıyordu. Artık Rock ‘n Roll tahtını, gerek ABD’de gerekse de İngiltere’de, çok daha protest bir rock müziğe bırakıyordu.

13:00 OPERADAN BALADEN: VERDİ (MACBETH)

1813 yılında dünyaya gelen İtalyan besteci, genelde opera ağırlıklı eserleriyle Romantik döneme ağırlığını koydu. 1901 yılında bir ateist olarak hayata gözlerini yumdu. Shakespeare’in aynı adlı eserinden Giuseppe Verdi tarafından operaya uyarlanmıştır. Bu opera kendi alanında bir çok yeniliğe sahiptir. Başrolün bir baritona verilmesi, kötü karakterlerin kahramanlaştırılması, tek bir aşk öyküsünden ziyade hırs, vicdan gibi duyguların işlenmesi bu yeniliklerden bazılarıdır. Ayrıca Verdi eserinde Shakespeare’ in Machbeth’ ini yakından yansıtsa da bir takım önemli farklılıklar da getirilmiştir. Verdi sonraki yaşamında Shakespeare’ in Othello ve Falstaft eserlerini de uyarlamıştır.

13:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: PAUL ROBESON SÖYLÜYOR - 1

9 Nisan 1898 doğumlu Amerikalı sanatçı Paul Robeson, tarihe siyahi müziğin tanınmasındaki rolüyle olduğu kadar oyunculuğu, spor alanındaki başarıları ve insan halkarı için verdiği mücadeleyle geçer. Babası, köle olarak tutulduğu Kuzey Karolayna’daki çiftlikten kaçmıştır. Zenci ilahilerini dünyaya tanıtan ve sevdiren ilk şarkıcı olan Robeson, Afro-Amerikalılar ve beyazların aynı sahneyi paylaşmasının yasak olduğu 19. yüzyılda birçok önemli oyunda başrol oynar. 1917’den 1920lerin başlarına kadar Amerikan futbolundaki başarılarıyla bilinen sanatçı, sanatçılık kariyerinin zirvesindeyken, her zaman içinde olan politik heyecana kendini adadığını duyurur. Bundan sonra da artık ABD hükümeti yakasını bırakmayacaktır. NAACP’nin Spingarn madalyadı ve Stalin Barış ödülünü alan Robeson, soğuk savaş döneminde kara listeye alınır. Ülkeden çıkışı, sahne, televizyon ve radyoya çıkması yasaklanır. Adı ancak 1976’daki ölümünden sonra avukatları tarafından temizlenebilen sanatçı geride ırkçılığa ve emperyalizme karşı mücadeleyle dolu bir hayat bırakmıştır.

14:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 10

14:30 KLASİK SOVYETİ: ŞOSTAKOVİÇ (9. SENFONİ)

1906 yılının Eylül ayında, Petersburg’da dünyaya gelen ünlü sovyet bestecisi Dimitriy Şostakoviç, senfoni, şarkı, caz, film müziği, çocuk şarkıları gibi pek çok alanda eser verdi ve adı 20. yüzyılın en değerli bestecileri arasına yazıldı. Müzikal başarısının yanı sıra siyasi duruşu ile de tarihe geçen besteci SSCB Yüksek Sovyet Milletvekilliği yaptı ve Lenin Nişanı’na layık görüldü. 9. senfoni: 1945 yılında tamamlanan eser, bestecisi tarafından Sovyet askerlerinin Nazileri yenilgiye uğratışına adandı.

15:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: MİLTON NASCİMENTO (BREZİLYA)

Milton Nascimento 26 Ekim 1926 yılında doğdu. Brezilya’ lı şarkıcı aynı zamanda besteci ve gitaristtir. Maria, Maria, Canção da América, Travessia, Bailes da Vida ve Coração de Estudante (“Student’s Heart”) sanatçının en önemli şarkılarından bazılarıdır. Coração de Estudante şarkısı 1968 yılında polis tarafından kurşunlanarak öldürülen Edsun Luis adlı öğrenci için yazılmıştır. Bu şarkı 1984 yılında Diretas Ja hareketinin marşı haline gelmiştir. Sanatçı aynı zamanda Paul Simon, Quincy Jones, Duran Duran gibi önemli şarkıcılarla da çalışmıştır.

15:30 NEFES NEFESE: BRAHMS (KLARNET OPUS 115)

1833 yılında Hamburg’da dünyaya gelen Alman besteci ve piyanist, Romantik dönemin öncülerinden biri oldu. 1897’de bir piyano virtüözü olarak öldüğünde arkasında oda müziği, senfoni, solo ve korolar için yazılmış dahiyane besteler bıraktı.

16:00 KLASİKLEŞENLER: DEBUSSY (SÜİTLER)

1862 yılında dünyaya gelen Fransız Bestecisi, her ne kadar kendisi bu kategorizasyondan hoşlanmasa da, müzikbilimciler tarafından empresyonizm akımı içinde değerlendirilir. Fransız müzisyenler arasında ve Avrupa müziğinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Debussy sembolizm akımına da düşünsel katkıda bulundu. 1918 yılında hayatını kaybetti. Bestecinin 28 yaşındayken yazdığı Bergamasque, günümüzde en bilinen süitlerindendir, ancak o gün yayınlanması 1905’i bulacaktı. 1908 yılında yayınlanan Çocukların Köşesi ise, yazıldığı sırada 3 yaşında olan kızı Chou Chou için yazmıştı.

16:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FRANSIZ ŞANSONLARI - 6

‘90’ların ortalarından itibaren yeni yüzler ve müzikal renklerle bir çıkış yakalayan Fransız Şansonu, klasik şansonun müzikal değerlerine ve şiirine sahip çıktığı, onlardan beslendiği kadar, yeni enstrumanlar ve müzikal sentezlerle Şanson’u Fransa’nın sokaklarıyla buluşturuyor.
Dayanışma kültürünün yerleşik olduğu bir genç kuşak yaratan Fransız Şansoncuları kolektif albümler yapıyor, grevler, öğrenci hareketleri, göçmenler söz konusu olduğunda müziklerine sokakta devam ediyorlar.

Yeni-Şanson’un bir kolunu oluşturan Debout sur le Zinc, Les Ogres de Barback, La Crevette d’Acier, La Rue Kétanou, Les Tit’ Nassels gibi gruplar Rock, Çigan, Yiddish, Rai, Jazz gibi pek çok türle Klasik Şansonu aynı sahnede buluşturuyorlar. Genellikle tüm üyeleri birden çok enstruman çalan grupların ortak özelliği akordeon, trombon, gitarlar, perküsyon, kontrbas, keman, piyano, klarinet, saksafon ve etnik enstrumanları birlikte kullanmaları.

17:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: YILDIZ İBRAHİMOVA (MAYIS 2008 NHKM KONSERİ) - 2

1952 yılında Bulgaristan’da Türk bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen İbrahimova, Avrupa’da en çok tanınan cazcılarından biri oldu. Geniş ses aralığı ve etkileyici ses rengiyle seslendirdiği eserlere şaşırtıcı yorumlar katan İbrahimova Bulgarca, Türkçe, Kıpti ve Rusça şarkılar seslendirdi. Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’ndeki konseri büyük ilgi çeken İbrahimova’nın klarnetle yaptığı düet özellikle nefes kesici.

17:30 PİANO PİANO: PROKOFİYEV (2. PİYANO KONÇERTOSU)

20. yüzyılın en öenmli bestecilerinden olan Prokofiyev, 1891 yılında Rusya’da dünyaya geldi. Besteciliğin yanı sıra başarılı bir piyanist ve orkestra şefi olan Prokofiyev’in müziği Ekim Devrimi tarafından sahiplenilse de o ABD’ye kaçmayı tercih etti. 1953 yılında hayata gözlerini yumdu. 2. Piyano Konçertosu 1912 yılında yazılmaya başlandı. Bir yıl süren çalışmanın sonucunda ortaya çıkan şaheseri dostu Maximilian Schmidthof’a ithaf etti.

18:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: MANOS HACIDAKİS SÖYLÜYOR - 1 (YUNANİSTAN)

Kendi yaşamını “bir müzisyenin yaşamından çok, müziğin sakinleştirdiği tehlikeli ve huzursuz bir gençlik” sözleriyle betimleyen Manos Hacıdakis, yunan müziğini dünyaya tanıtan önemli isimlerden biridir. 1925 yılının Ocak ayında dünyaya gelen sanatçı daha sonra, rembetikonun batılılaştırılması olarak özetlenebilecek, éntekhno müziğinin öncülerinden olacak ve 1960 yılında En İyi Orijinal Şarkı Akademi Ödülü’nü alacaktır. Antik Yunan şarkıları düzenlemeleri kadar film ve tiyatro müzikleriyle tanınan Hacıdakis, Susuz Yaz ve Yaşar Kemal’in İnce Memed kitabından uyarlanan Memed My Hawk filmlerinin müziklerini yapmıştır. Halk müziğinden aldığı esini eserlerine yansıtan sanatçı, belki de gençlik yıllarının savaş koşullarına denk gelmiş olmasından kaynaklı olarak, 1994’te hayatını kaybedene dek yurtsever bir aydın olarak yaşar.

18:30 YAYLI SESLER: BELA BARTOK (2. KEMAN KONÇERTOSU)

1881 yılında dünyaya gelen Macar Piyanist ve besteci Bela Bartok, Liszt ile birlikte en önemli macar bestecileri arasında gösterilir. Eserlerinde halk müziğinden esinlenen besteci, Ethnomüzikolojinin kurucularından biridir. Nazi iktidarına ve Macaristan’ın Almanya yanlısı duruşuna her zaman karşı duran besteci 1930’dan sonra Almanya’da konser vermeyi reddettiğini ilan etti. Daha sonra da yaşadığı baskı nedeniyle ülkesini terk etti, 1945 yılında ise hayata gözlerini yumdu. Besteci, bu konçertoyu 12 tonun kullanılarak yine de tonal kalınabileceğini kanıtlamak için yazdığını söylemiştir.

19:00 SENFONİLER ARASINDA: ÇAYKOVSKİY, 2. SENFONİ

Pyotr İlyiç Çaykovskiy, 1840 yılında orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Romantik dönem Rus bestecileri arasında önemli bir yer edinecek olan besteci 1865 yılında Saint Petersburg Konservatuarı’ndan mezun oldu. Müzik hayatı boyunca senfoniler, baleler, oda müziği eserleri ve operalar bestelemiş olan Tchaikovsky’nin en bilinen eserleri Kuğu Gölü, Uyuyan Güzel, Fındıkkıran ve 1812 Üvertürü’dür. ÇAYKOVSKİY 1. Senfoni’yi Moskova Konservatuarı’nda profesörlüğe başladıktan hemen sonra yazar. Nikolai Rubinstein’a ithaf edilen senfoni, bestecinin en çok zaman ayırdığı ve emek harcadığı bestelerinden biri olur ve 1886 yılında tamamlanır.

19:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: EDİTH PİAF SÖYLÜYOR - 3

1915 yılında Paris’te dünyaya gelen Piaf, dünyanın en çok tanınan Fransız şarkıcısı olarak bilinir. Yoksul ve zor geçen bir çocukluğun ardından müzik hayatına 20 yaşındayken kabare şarkıcısı olarak başlar ve kısa sürede Fransız şansonunun klasikleri arasındaki yerini alır. 2. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Fransa’da bir yandan direnişi anlatan şarkılar söylerken bir yandan da Almanlar tarafından tehdit edilen Yahudi sanatçıları korudu. 1945 yılında dünyaca tanınan La Vie En Rose adlı şarkısını yaptı. 1963 yılında anevrizma nedeniyle hayatını kaybetti.

20:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 9

20:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FAYRUZ - 1 (LÜBNAN)

1935 yılında Lübnan’da dünyaya gelen Nouhad Wadi Haddad, bilinen adıyla Fayruz yoksul bir çocukluk geçirdi. Okul yıllarında etkileyici sesi keşfedilen sanatçı, zamanla dünyanın en çok tanınan Arap şarkıcısı oldu. Lübnan İç Savaşı patlak verdiğinde herkes ülkeyi terk ederken, o kalmayı seçti ve en çok bilinen şarkısı olan Li Beyrut’u bu dönemde yaptı. Şarkının sözleri şu şekilde:

Selam sana yüreğimin derinliklerinden

Ey beyrut!

kabul edin bu selamımı, ey denizler, evler

ve eski denizlerin yeni yüzü çöller…

O ki

benim halkımın hamurundan yoğrulmuştur,

ekmeğim, içkim, yaseminim…

Ateşin ve dumanın tadı nasıl oldu?

Beyrut! Seni terk eden delidir,

Ey beyrut!

el üstünde tutulacak şehirsin sen

ey beyrut!

Kapısını kapattı beyrut;

kendisini sabah akşam el üstünde tutacak

ve güzel günlere taşıyacak insanlara

sonra bir başına kaldı sabah akşam

ve gecelerde…

benimsin sen ey beyrut!

Benimsin

halkımın kanayan yarası,

analarımın akan gözyaşısın.

Benimsin sen ey beyrut!

Benimsin…

21:00 PİANO PİANO: BACH (2. PİANO KONÇERTOSU)

1685 yılında dünyaya gelen Sebastian Bach, küçük yaşlarda müziğe olan yeteneğini gösterdi. Barok dönem bestecileri arasında ilk sıralarda sayılan Alman besteci, org, hapsikord, viyola ve keman üzerinde ustalaştı. Müziğinde dünyevi ögeler barındıran Bach 1750 yılında hayatını kaybettiğinde Barok müziğin gelişimine önemli katkılar sağlamıştı. Saray bestecisi olarak bilinse de Bach’ın dönemin ilerici düşüncelerinden etkilnediği biliniyor. Bir noktasan sonra tıkanan Barok müzik, daha sonraki evrelerin müzik dağarcığına çok şey devretmiş oldu. Birçok müzik tarihçisi, Bach’ın mirası olmasaydı senfonik müziğin gelişiminin yavaşlayacağını ileri sürmektedir. Bach’ın Leipzig’de yaşadığı yıllarda yazmış olduğu düşünülen beste, 9 konçertodan oluşan dizinin ikinci parçası. Harpsikordun diğer enstrumanların önüne çıkarıldığı hissedilebiliyor.

21:30 KLASİKLEŞENLER: VİVALDİ (LUT VE MANDOLİN KONÇERTOSU)

1678 yılında dünyaya gelen İtalyan Barok dönem bestecisi, en çok Dört Mevsim adlı keman konçertosuyla tanınır. Kendisi de bir keman virtüözü olan Vivaldi, en çok tanınan ve dinlenen Barok bestecilerindendir. 1741 yılında hayatını kaybetti.

22:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FRANSIZ ŞANSONLARI - 5

Leo Ferre, Yves Montand, Jacques Brel, Georges Moustaki söylüyor.

22:30 YAYLI SESLER: HAYDN (2. ÇELLO KONÇERTOSU)

1732 yılında dünyaya gelen Avusturyalı Klasik dönem bestecisi, “Senfoninin babası” olarak bilinir. Sonat formu ve piyano triolarında çığır açan eserler veren bestecinin 45. senfonisinin ilginç bir öyküsü vardır. 1772 yılında Prens Nikolaus Esterhazy’nin yazlık sarayında kalmakta olan besteci ve müzisyenlerden eşlerini terk edip saraya yerleşmeleri istenince yazdığı bu senfoni, giriş kısmından sonra her müzisyenin sırayla önlerindeki mumları üfleyip sahneyi terk etmesiyle son bulur. Bu, kendi uslubunca bir grevdir. 1873’te yazdığı 2. çello sonatı ise Esterhazy orkestrasının çellisti Antonin Kraft’a adanmıştır.

23:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 6

23:30 SOVYETLER SESLENİYOR: LYUDMİLA ZYKİNA

Sovyetler Birliği’nin en ünlü kadın şarkıcılarından olan Lyudmila Zykina, ünlü müzik ve dans topluluğu Pyatnitski’de solist olarak ünlendi. Rus halk şarkıları kadar Sovyet bestecilerinin eserlerini de seslendiren Zykina, 2009 yılında 80 yaşındayken öldü. Çok sayıda ödülün de sahibi olan Zykina, Sovyetler Birliği dışında konserler de verdi.

00:00 GİTAR YAZILARI: LEO BROUWER ÇALIYOR - 1

Leo Brouwer, 1939 yılında Küba’da dünyaya geldi. Küba halk müziğinde değerli örnekler verdi. Brouwer aynı zamada Küba’da komünist partiye de üye olmuş ve Küba Sinema Enstitüsü’nün Müzik Departmanı’nda yönetmenlik yapmıştı.

00:30 ROCK TARİHİNDEN: CHUCK BERRY

ABD’nin güneyini kaplayan uçsuz bucaksız tarlalarda çalışan kölelerin isyan çığlığı olarak şekillenen blues, rock ‘n roll’un şekillenmesindeki en büyük müzikal kaynak oldu. Blues’un yanında country, gospel, caz gibi tarzların da harmanlanması ve piyano, saksafon gibi solo enstrümanların yerini elektrik gitara bırakması ile, 50li yılların başında rock ‘n roll adı verilen ayrı bir tarz doğmuş oldu.
“Rock ’n Roll’un babası" olarak anılan Chuck Berry ise, 1926’da Missouri’de siyahi bir ailenin dördüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Nat King Cole, Muddy Waters gibi müzisyenlerden etkilenerek şekillendiği vokal teknikleri ve yine onlardan öğrendiği blues kalıplarını ters yüz ederek elektrik gitara dahice uyarlaması, onu hem ilk rock ‘n roll müzisyeni, hem de ilk elektrik gitar virtüözü konumuna getirdi. 1950’lerde birbiri ardına çıkardığı 45’liklerle fırtına gibi esen Berry, 1960’ların başında hapse girdiğinde, rock ‘n roll’un altın çağı da kapanıyordu. Artık Rock ‘n Roll tahtını, gerek ABD’de gerekse de İngiltere’de, çok daha protest bir rock müziğe bırakıyordu.

01:00 OPERADAN BALADEN: VERDİ (MACBETH)

1813 yılında dünyaya gelen İtalyan besteci, genelde opera ağırlıklı eserleriyle Romantik döneme ağırlığını koydu. 1901 yılında bir ateist olarak hayata gözlerini yumdu. Shakespeare’in aynı adlı eserinden Giuseppe Verdi tarafından operaya uyarlanmıştır. Bu opera kendi alanında bir çok yeniliğe sahiptir. Başrolün bir baritona verilmesi, kötü karakterlerin kahramanlaştırılması, tek bir aşk öyküsünden ziyade hırs, vicdan gibi duyguların işlenmesi bu yeniliklerden bazılarıdır. Ayrıca Verdi eserinde Shakespeare’ in Machbeth’ ini yakından yansıtsa da bir takım önemli farklılıklar da getirilmiştir. Verdi sonraki yaşamında Shakespeare’ in Othello ve Falstaft eserlerini de uyarlamıştır.

01:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: PAUL ROBESON SÖYLÜYOR - 1

9 Nisan 1898 doğumlu Amerikalı sanatçı Paul Robeson, tarihe siyahi müziğin tanınmasındaki rolüyle olduğu kadar oyunculuğu, spor alanındaki başarıları ve insan halkarı için verdiği mücadeleyle geçer. Babası, köle olarak tutulduğu Kuzey Karolayna’daki çiftlikten kaçmıştır. Zenci ilahilerini dünyaya tanıtan ve sevdiren ilk şarkıcı olan Robeson, Afro-Amerikalılar ve beyazların aynı sahneyi paylaşmasının yasak olduğu 19. yüzyılda birçok önemli oyunda başrol oynar. 1917’den 1920lerin başlarına kadar Amerikan futbolundaki başarılarıyla bilinen sanatçı, sanatçılık kariyerinin zirvesindeyken, her zaman içinde olan politik heyecana kendini adadığını duyurur. Bundan sonra da artık ABD hükümeti yakasını bırakmayacaktır. NAACP’nin Spingarn madalyadı ve Stalin Barış ödülünü alan Robeson, soğuk savaş döneminde kara listeye alınır. Ülkeden çıkışı, sahne, televizyon ve radyoya çıkması yasaklanır. Adı ancak 1976’daki ölümünden sonra avukatları tarafından temizlenebilen sanatçı geride ırkçılığa ve emperyalizme karşı mücadeleyle dolu bir hayat bırakmıştır.

02:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: BİZİM ŞARKILARIMIZ - 10

02:30 KLASİK SOVYETİ: ŞOSTAKOVİÇ (9. SENFONİ)

1906 yılının Eylül ayında, Petersburg’da dünyaya gelen ünlü sovyet bestecisi Dimitriy Şostakoviç, senfoni, şarkı, caz, film müziği, çocuk şarkıları gibi pek çok alanda eser verdi ve adı 20. yüzyılın en değerli bestecileri arasına yazıldı. Müzikal başarısının yanı sıra siyasi duruşu ile de tarihe geçen besteci SSCB Yüksek Sovyet Milletvekilliği yaptı ve Lenin Nişanı’na layık görüldü. 9. senfoni: 1945 yılında tamamlanan eser, bestecisi tarafından Sovyet askerlerinin Nazileri yenilgiye uğratışına adandı.

03:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: MİLTON NASCİMENTO (BREZİLYA)

Milton Nascimento 26 Ekim 1926 yılında doğdu. Brezilya’ lı şarkıcı aynı zamanda besteci ve gitaristtir. Maria, Maria, Canção da América, Travessia, Bailes da Vida ve Coração de Estudante (“Student’s Heart”) sanatçının en önemli şarkılarından bazılarıdır. Coração de Estudante şarkısı 1968 yılında polis tarafından kurşunlanarak öldürülen Edsun Luis adlı öğrenci için yazılmıştır. Bu şarkı 1984 yılında Diretas Ja hareketinin marşı haline gelmiştir. Sanatçı aynı zamanda Paul Simon, Quincy Jones, Duran Duran gibi önemli şarkıcılarla da çalışmıştır.

03:30 NEFES NEFESE: BRAHMS (KLARNET OPUS 115)

1833 yılında Hamburg’da dünyaya gelen Alman besteci ve piyanist, Romantik dönemin öncülerinden biri oldu. 1897’de bir piyano virtüözü olarak öldüğünde arkasında oda müziği, senfoni, solo ve korolar için yazılmış dahiyane besteler bıraktı.

04:00 KLASİKLEŞENLER: DEBUSSY (SÜİTLER)

1862 yılında dünyaya gelen Fransız Bestecisi, her ne kadar kendisi bu kategorizasyondan hoşlanmasa da, müzikbilimciler tarafından empresyonizm akımı içinde değerlendirilir. Fransız müzisyenler arasında ve Avrupa müziğinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Debussy sembolizm akımına da düşünsel katkıda bulundu. 1918 yılında hayatını kaybetti. Bestecinin 28 yaşındayken yazdığı Bergamasque, günümüzde en bilinen süitlerindendir, ancak o gün yayınlanması 1905’i bulacaktı. 1908 yılında yayınlanan Çocukların Köşesi ise, yazıldığı sırada 3 yaşında olan kızı Chou Chou için yazmıştı.

04:30 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: FRANSIZ ŞANSONLARI - 6

‘90’ların ortalarından itibaren yeni yüzler ve müzikal renklerle bir çıkış yakalayan Fransız Şansonu, klasik şansonun müzikal değerlerine ve şiirine sahip çıktığı, onlardan beslendiği kadar, yeni enstrumanlar ve müzikal sentezlerle Şanson’u Fransa’nın sokaklarıyla buluşturuyor.
Dayanışma kültürünün yerleşik olduğu bir genç kuşak yaratan Fransız Şansoncuları kolektif albümler yapıyor, grevler, öğrenci hareketleri, göçmenler söz konusu olduğunda müziklerine sokakta devam ediyorlar.

Yeni-Şanson’un bir kolunu oluşturan Debout sur le Zinc, Les Ogres de Barback, La Crevette d’Acier, La Rue Kétanou, Les Tit’ Nassels gibi gruplar Rock, Çigan, Yiddish, Rai, Jazz gibi pek çok türle Klasik Şansonu aynı sahnede buluşturuyorlar. Genellikle tüm üyeleri birden çok enstruman çalan grupların ortak özelliği akordeon, trombon, gitarlar, perküsyon, kontrbas, keman, piyano, klarinet, saksafon ve etnik enstrumanları birlikte kullanmaları.

05:00 BİZİM ŞARKILARIMIZ: YILDIZ İBRAHİMOVA (MAYIS 2008 NHKM KONSERİ) - 2

1952 yılında Bulgaristan’da Türk bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen İbrahimova, Avrupa’da en çok tanınan cazcılarından biri oldu. Geniş ses aralığı ve etkileyici ses rengiyle seslendirdiği eserlere şaşırtıcı yorumlar katan İbrahimova Bulgarca, Türkçe, Kıpti ve Rusça şarkılar seslendirdi. Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’ndeki konseri büyük ilgi çeken İbrahimova’nın klarnetle yaptığı düet özellikle nefes kesici.

05:30 PİANO PİANO: PROKOFİYEV (2. PİYANO KONÇERTOSU)

20. yüzyılın en öenmli bestecilerinden olan Prokofiyev, 1891 yılında Rusya’da dünyaya geldi. Besteciliğin yanı sıra başarılı bir piyanist ve orkestra şefi olan Prokofiyev’in müziği Ekim Devrimi tarafından sahiplenilse de o ABD’ye kaçmayı tercih etti. 1953 yılında hayata gözlerini yumdu. 2. Piyano Konçertosu 1912 yılında yazılmaya başlandı. Bir yıl süren çalışmanın sonucunda ortaya çıkan şaheseri dostu Maximilian Schmidthof’a ithaf etti.

06:00 HALKLAR ŞARKI SÖYLÜYOR: MANOS HACIDAKİS SÖYLÜYOR - 1 (YUNANİSTAN)

Kendi yaşamını “bir müzisyenin yaşamından çok, müziğin sakinleştirdiği tehlikeli ve huzursuz bir gençlik” sözleriyle betimleyen Manos Hacıdakis, yunan müziğini dünyaya tanıtan önemli isimlerden biridir. 1925 yılının Ocak ayında dünyaya gelen sanatçı daha sonra, rembetikonun batılılaştırılması olarak özetlenebilecek, éntekhno müziğinin öncülerinden olacak ve 1960 yılında En İyi Orijinal Şarkı Akademi Ödülü’nü alacaktır. Antik Yunan şarkıları düzenlemeleri kadar film ve tiyatro müzikleriyle tanınan Hacıdakis, Susuz Yaz ve Yaşar Kemal’in İnce Memed kitabından uyarlanan Memed My Hawk filmlerinin müziklerini yapmıştır. Halk müziğinden aldığı esini eserlerine yansıtan sanatçı, belki de gençlik yıllarının savaş koşullarına denk gelmiş olmasından kaynaklı olarak, 1994’te hayatını kaybedene dek yurtsever bir aydın olarak yaşar.

06:30 YAYLI SESLER: BELA BARTOK (2. KEMAN KONÇERTOSU)

1881 yılında dünyaya gelen Macar Piyanist ve besteci Bela Bartok, Liszt ile birlikte en önemli macar bestecileri arasında gösterilir. Eserlerinde halk müziğinden esinlenen besteci, Ethnomüzikolojinin kurucularından biridir. Nazi iktidarına ve Macaristan’ın Almanya yanlısı duruşuna her zaman karşı duran besteci 1930’dan sonra Almanya’da konser vermeyi reddettiğini ilan etti. Daha sonra da yaşadığı baskı nedeniyle ülkesini terk etti, 1945 yılında ise hayata gözlerini yumdu. Besteci, bu konçertoyu 12 tonun kullanılarak yine de tonal kalınabileceğini kanıtlamak için yazdığını söylemiştir.